सौरभ वाघमारे : OTT NEWS
नागपूर : (Samrudhi Mahamarg) नागपूर-मुंबई समृद्धी महामार्गानंतर आता त्याच मार्गालगत स्वतंत्र मालवाहतूक रेल्वे कॉरिडॉर उभारण्याच्या हालचालींना वेग आला आहे. समृद्धी महामार्गासाठी भूसंपादन करताना राखून ठेवलेल्या अतिरिक्त जागेचा वापर या प्रस्तावित रेल्वेमार्गासाठी करण्याचा विचार आहे. त्यामुळे नव्याने मोठ्या प्रमाणावर भूसंपादन करण्याची गरज भासणार नसल्याची माहिती मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिली.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी नागपूर येथे माध्यमांशी संवाद साधताना या प्रस्तावित प्रकल्पाची माहिती दिली. महाराष्ट्र रेल इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन लिमिटेड अर्थात MAHARAILला या प्रकल्पाचा सविस्तर अभ्यास व आराखडा तयार करण्याची जबाबदारी देण्यात आली आहे.
१२० मीटरच्या भूसंपादनाचा होणार उपयोग
समृद्धी महामार्गासाठी सुमारे १२० मीटर रुंदीच्या पट्ट्यात भूसंपादन करण्यात आले होते. त्यातील महामार्गाच्या प्रत्यक्ष बांधकामासाठी सुमारे ६० मीटर जागेचा वापर झाला आहे. उर्वरित जागेचा उपयोग मालवाहतूक रेल्वेमार्गासाठी करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यामुळे नव्या प्रकल्पासाठी स्वतंत्रपणे जमीन संपादन करण्याचा प्रश्न मोठ्या प्रमाणात टाळता येऊ शकतो.
प्रवासी नव्हे, केवळ मालवाहतुकीसाठी रेल्वेमार्ग
प्रस्तावित कॉरिडॉर हा प्रवासी रेल्वेसाठी नसून पूर्णपणे मालवाहतुकीसाठी समर्पित असणार आहे. राज्यातील औद्योगिक उत्पादन, कृषी माल आणि इतर वस्तू अधिक वेगाने बंदरांपर्यंत पोहोचवणे हा या प्रकल्पाचा प्रमुख उद्देश आहे.
गडचिरोलीपासून थेट बंदरांशी जोडणी
या प्रस्तावित मालवाहतूक रेल्वेमार्गाची व्याप्ती गडचिरोलीपर्यंत नेण्याचे नियोजन आहे. गडचिरोलीतील पोलाद उद्योगांसह नाशिक, जालना आणि वर्धा येथील प्रस्तावित ड्रायपोर्टना JNPA तसेच वाढवण बंदराशी जोडण्याचा विचार आहे. त्यामुळे विदर्भ, मराठवाडा आणि उत्तर महाराष्ट्रातील मालाला बंदरांपर्यंत पोहोचण्यासाठी अधिक थेट वाहतूक मार्ग उपलब्ध होऊ शकतो.
वाढवण बंदरामुळे निर्यातीला नवा मार्ग
पालघर जिल्ह्यातील वाढवण येथे मोठ्या क्षमतेचे बंदर विकसित केले जात आहे. त्याचबरोबर JNPA हे आधीपासूनच देशातील महत्त्वाचे कंटेनर बंदर असून ते रेल्वे नेटवर्कशी जोडलेले आहे. त्यामुळे प्रस्तावित मालवाहतूक कॉरिडॉरमुळे राज्यातील औद्योगिक आणि कृषी मालाला बंदरांशी जोडण्याची क्षमता वाढू शकते.
विदर्भ, मराठवाडा आणि उत्तर महाराष्ट्राला फायदा?
समृद्धी महामार्गाच्या समांतर मालवाहतूक रेल्वे कॉरिडॉर प्रत्यक्षात आला, तर रस्ते आणि रेल्वे या दोन्ही माध्यमातून मालवाहतुकीची क्षमता वाढण्याची शक्यता आहे. विशेषतः कृषी उत्पादन, खनिजे, पोलाद आणि औद्योगिक मालाच्या वाहतुकीसाठी याचा उपयोग होऊ शकतो.
मात्र, सध्या हा प्रकल्प अभ्यास आणि आराखडा तयार करण्याच्या टप्प्यात आहे. MAHARAILच्या अहवालानंतर त्याची व्यवहार्यता, मार्ग निश्चिती आणि पुढील कार्यवाहीबाबत अधिक स्पष्टता येणार आहे. त्यामुळे या प्रकल्पाची अंतिम अंमलबजावणी, खर्च आणि वेळापत्रकाबाबतचे चित्र पुढील टप्प्यात स्पष्ट होईल.
एकाच पट्ट्यात महामार्ग आणि मालवाहतूक रेल्वे अशी दुहेरी कनेक्टिव्हिटी निर्माण झाल्यास महाराष्ट्रातील उत्पादन केंद्रे आणि बंदरे यांच्यातील लॉजिस्टिक नेटवर्क अधिक सक्षम करण्याच्या दृष्टीने हा प्रस्ताव महत्त्वाचा ठरू शकतो.
