पावसाने दडी मारली; फुलोरा-बोंड धरण्याच्या टप्प्यात कपाशीला पाण्याचा ताण, एका टँकरसाठी ८०० रुपयांचा अतिरिक्त खर्च
कुशल भगत
अकोट : पावसाने प्रदीर्घ दडी मारल्याने अकोट तालुक्यातील अनेक भागांत शेतीपिकांसमोर पाण्याचे मोठे संकट उभे राहिले आहे. अशा परिस्थितीत पीक वाचवण्यासाठी शेतकरी अक्षरशः संघर्ष करताना दिसत आहेत. वरूर जऊळका शिवारातील शेतकरी सुधाकर मधुकर वराईकर यांनी आपल्या दोन एकर कपाशीच्या पिकासाठी घेतलेली मेहनत आणि दाखवलेली जिद्द सध्या चर्चेचा विषय ठरत आहे.
जूनच्या दुसऱ्या आठवड्यात लागवड केलेल्या कपाशीच्या पिकाला सध्या फुलोरा आणि बोंड धरण्याचा महत्त्वाचा टप्पा सुरू आहे. मात्र ऑगस्टपासून पावसाने मोठी दांडी मारल्याने जमिनीतील ओलावा कमी झाला असून कपाशीवर पाण्याचा तीव्र ताण निर्माण झाला आहे. पिकाची अवस्था डोळ्यांसमोर खराब होत असताना वराईकर यांनी परिस्थितीसमोर हार न मानता पीक वाचवण्यासाठी पर्यायी मार्ग स्वीकारला.
सहा किलोमीटरचा प्रवास… पिकासाठी पाण्याची धडपड
शेताजवळ पुरेसे पाणी उपलब्ध नसल्याने वराईकर यांनी तब्बल सहा किलोमीटर अंतरावरून टँकरद्वारे पाणी विकत आणण्याचा निर्णय घेतला. एका टँकरसाठी सुमारे ८०० रुपये अतिरिक्त खर्च करावा लागत आहे. शेतीचा खर्च आधीच वाढलेला असताना हा अतिरिक्त आर्थिक भार सहन करून ते कपाशीला पाणी देत आहेत.
कष्टाने उभे केलेले पीक डोळ्यांसमोर वाळून जाऊ नये, यासाठी हा खर्च करण्याची वेळ त्यांच्यावर आली आहे. त्यांच्या या प्रयत्नातून पावसाच्या अनिश्चिततेचा शेतकऱ्यांच्या शेतीवर होणारा परिणाम आणि संकटाच्या काळात पीक वाचवण्यासाठी करावी लागणारी धडपड स्पष्टपणे समोर येत आहे.
प्रशासनाने तातडीने मदतीचा हात द्यावा
पावसाच्या प्रदीर्घ खंडामुळे पिकांवर पाण्याचा ताण निर्माण झालेल्या भागात प्रशासनाने परिस्थितीची तातडीने पाहणी करणे गरजेचे आहे. टँकरद्वारे पाणीपुरवठा करण्यासोबतच पाण्याच्या वाहतुकीचा खर्च किंवा त्यासाठी विशेष आर्थिक मदत उपलब्ध करून देण्याची मागणी शेतकरी वर्गातून होऊ शकते.
पीक विम्याच्या मदतीकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष
पाण्याच्या ताणामुळे पिकांचे नुकसान होण्याची शक्यता लक्षात घेता संबंधित विभागाने प्रत्यक्ष शेतपातळीवर परिस्थितीची पाहणी करून आवश्यक त्या कार्यवाहीचा विचार करणे गरजेचे आहे. पात्र शेतकऱ्यांना पीक विमा योजनेअंतर्गत उपलब्ध असलेल्या तरतुदींनुसार मदत मिळावी, अशी अपेक्षा आहे.
ठिबक आणि मल्चिंग ठरू शकते उपयुक्त
उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्यासाठी ठिबक सिंचनाचा वापर, तसेच जमिनीतील ओलावा टिकवण्यासाठी मल्चिंग अथवा आच्छादनाचा वापर करण्याचा सल्ला कृषी तज्ज्ञांकडून दिला जातो. मात्र कोणतीही फवारणी किंवा संप्रेरकांचा वापर करण्यापूर्वी स्थानिक कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
भविष्यासाठी जलसंधारणावर भर गरजेचा
पावसातील खंड आणि हवामानातील अनिश्चितता ही शेतीसमोरील वाढती समस्या ठरत आहे. त्यामुळे केवळ तात्पुरत्या उपायांपेक्षा शेततळी, विहीर पुनर्भरण, जलसंधारण आणि सूक्ष्म सिंचन यांसारख्या दीर्घकालीन उपाययोजनांना प्राधान्य देणे आवश्यक आहे.
सहा किलोमीटरवरून पाणी आणून कपाशी वाचवण्याचा सुधाकर वराईकर यांचा प्रयत्न हा केवळ एका शेतकऱ्याचा संघर्ष नाही; तर संकटाच्या काळातही शेती टिकवण्यासाठी धडपडणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या जिद्दीचे वास्तव चित्र आहे.
