आधी समाजकार्य, मग स्वतःची काळजी…!
“जे का रंजले गांजले, त्यासी म्हणे जो आपुले; तोचि साधू ओळखावा, देव तेथेचि जाणावा…”
संत तुकाराम महाराजांच्या या अमर वचनांचा प्रत्यय एखाद्या व्यक्तीच्या कृतीतून यावा, असे प्रसंग विरळाच असतात. महाराष्ट्र प्रदेश भाजपचे उपाध्यक्ष, नीतिमूल्य समितीचे अध्यक्ष तथा आमदार चैनसुखजी संचेती (भाऊ) यांनी आपल्या एका निर्णयातून जनसेवा, त्याग आणि कर्तव्यनिष्ठेचा असा आदर्श घालून दिला आहे, जो केवळ कौतुकाचा विषय नसून भावी पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठेवा आहे.
आजच्या राजकारणात सत्तेची आणि पदाची चर्चा अधिक होते; मात्र काही व्यक्ती अशा असतात की, त्यांच्यासाठी राजकारण म्हणजे समाजसेवेची अखंड साधना असते. चैनूभाऊ हे त्यापैकीच एक.
जेव्हा समाजहित आणि स्वतःचे आरोग्य समोरासमोर उभे राहिले…
सोनार समाजाच्या अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या प्रश्नांसंदर्भात तत्कालीन महसूल मंत्री ना. चंद्रशेखरजी बावनकुळे यांच्यासोबत महत्त्वपूर्ण बैठक निश्चित झाली होती. समाजाच्या न्याय्य मागण्या मांडण्यासाठी आणि त्यांना योग्य दिशा मिळवून देण्यासाठी आमदार संचेती यांची उपस्थिती अत्यंत आवश्यक होती.
परंतु नियतीने त्याच दिवशी त्यांच्या समोर आणखी एक गंभीर आव्हान उभे केले होते.
त्यांना हृदयविकारासंदर्भातील अत्यंत महत्त्वाच्या एन्जिओप्लास्टी शस्त्रक्रियेसाठी रुग्णालयात दाखल व्हायचे होते. डॉक्टरांनी वेळ निश्चित केली होती. विलंब करणे धोकादायक ठरू शकत होते. एका बाजूला स्वतःचे आरोग्य आणि दुसऱ्या बाजूला समाजाचे हित — असा कठीण प्रसंग त्यांच्या समोर उभा होता.
माझ्या चिंतेवर भाऊंचा निर्धार भारी पडला…
त्या दिवशी मी स्वतः त्यांच्या सोबत होतो. शस्त्रक्रिया काही तासांवर येऊन ठेपली असल्याने माझ्या मनात अस्वस्थता होती. माझ्या चेहऱ्यावर उमटलेली चिंता भाऊंनी ओळखली.
ते शांतपणे माझ्याकडे पाहत म्हणाले,
“अनंतरावदादा, काळजी करू नका… आधी आपण समाजाचे काम पूर्ण करू. काम झाल्यावरच हॉस्पिटलला जाऊ!”
हे शब्द साधे होते; पण त्यामागे जनसेवेचा महासागर दडलेला होता. स्वतःच्या वेदना बाजूला ठेवून समाजाच्या प्रश्नांना प्राधान्य देण्याचा तो क्षण माझ्या आयुष्यातील अविस्मरणीय अनुभव ठरला.
पाच तासांचा विलंब… पण समाजकार्यासाठी!
डॉक्टरांचा सल्ला आणि शस्त्रक्रियेची निकड असतानाही संचेती भाऊंनी रुग्णालयात दाखल होणे तब्बल पाच तास पुढे ढकलले.
दरम्यान, त्यांनी सोनार समाजाच्या शिष्टमंडळाचे नेतृत्व केले, मंत्री महोदयांशी सविस्तर चर्चा घडवून आणली आणि समाजाच्या महत्त्वाच्या प्रश्नांना न्याय मिळवून देण्यासाठी प्रभावी भूमिका बजावली.
विशेष म्हणजे, या संपूर्ण काळात त्यांच्या चेहऱ्यावर कुठेही वेदनेची छटा नव्हती. उलट समाजाच्या कामाविषयीची तळमळ आणि समाधान स्पष्ट दिसत होते.
जणू काही त्यांनी स्वतःच्या हृदयाची काळजी नंतर घेण्याचा निर्णय घेतला होता; पण समाजाच्या हृदयातील वेदना आधी दूर करण्याचा संकल्प केला होता.
हा फक्त प्रसंग नाही, हा कर्मयोग आहे!
भगवद्गीतेत श्रीकृष्णांनी सांगितलेला निष्काम कर्मयोग अनेक जण वाचतात; परंतु तो जगून दाखवणारे फार थोडे असतात.
आमदार चैनसुख संचेती यांनी त्या दिवशी पदापेक्षा कर्तव्य मोठे, राजकारणापेक्षा समाजकारण श्रेष्ठ आणि स्वतःपेक्षा समाज महत्त्वाचा असल्याचे आपल्या कृतीतून दाखवून दिले.
त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात सत्तेचा गर्व नाही; तर सेवाभावाची नम्रता आहे.
त्यांच्या कार्यात प्रसिद्धीची अपेक्षा नाही; तर जनकल्याणाची तळमळ आहे.
त्यांच्या नेतृत्वात राजकीय ताकद आहे; पण त्याहून मोठी आहे ती माणुसकीची ताकद.
लोकनेता म्हणजे नेमका कोण?
लोकप्रतिनिधी म्हणजे फक्त निवडणुका जिंकणारी व्यक्ती नव्हे. लोकप्रतिनिधी म्हणजे जनतेच्या वेदना स्वतःच्या समजणारा, संकटात धावून जाणारा आणि स्वतःचे हित बाजूला ठेवून समाजहिताला प्राधान्य देणारा लोकनेता.
चैनूभाऊंनी त्या दिवशी हे शब्दशः सिद्ध करून दाखवले.
स्वतःच्या हृदयावरील उपचारांना विलंब करून समाजाच्या प्रश्नांवर उपाय शोधणाऱ्या या लोकनेत्याची कृती ही केवळ एक घटना नाही; तर जनसेवेचा एक आदर्श अध्याय आहे.
प्रेरणेचा दीपस्तंभ
आजच्या स्पर्धात्मक आणि स्वार्थप्रधान वातावरणात अशा घटना माणुसकीवरील विश्वास अधिक दृढ करतात. आमदार चैनसुखजी संचेती यांचा हा त्याग, समर्पण आणि कर्तव्यनिष्ठेचा आदर्श समाजकारणात येणाऱ्या प्रत्येक कार्यकर्त्यासाठी प्रेरणादायी आहे.
समाजासाठी जगणाऱ्या, जनतेच्या सुख-दुःखात सहभागी होणाऱ्या आणि स्वतःच्या आरोग्यापेक्षाही समाजहिताला महत्त्व देणाऱ्या या जनवत्सल लोकनेत्याला मनःपूर्वक अभिवादन!
ईश्वर त्यांना निरोगी, दीर्घ आणि यशस्वी आयुष्य देवो, हीच सदिच्छा.
✍️ अनंतराव त्र्यंबकराव उंबरकर, नांदुरा
Mo- 8329135827
